سی امین جشنواره بین المللی فیلم های نوجوانان ایران
سینمای کودک و نوجوان به روایت ابراهیم فروزش

ابراهیم فروزش، از سال ١٣٤٩ فعالیت سینمایی خود را در مسند «مسئول امور سینمایی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان» آغاز کرد و همین‌طور تهیه‌کننده اجرائی بسیاری از فیلم‌های کانون بود. در سال ١٣٥٢ فیلم‌نامه فیلم کوتاه «سیاه پرنده» را نوشت که آن فیلم را مرتضی ممیز کارگردانی کرد. ضمن اینکه برخی از فیلم‌نامه‌های انیمیشن علی‌اکبر صادقی، عبدالله علیمراد و... را نیز به رشته نگارش درآورد. در فاصله قبل و بعد از انقلاب، فیلم‌های کوتاه و مستند متعددی ساخت. نخستین فیلم سینمایی‌اش، «کلید»، را در سال ١٣٦٥ کارگردانی کرد. او در کارنامه هنری‌اش بیش از ٥٠ جایزه بین‌المللی دارد. غیر از «کلید»، فیلم‌های «خمره»، «مرد کوچک»، «بچه‌های نفت»، «هامون و دریا»، «زمانی برای دوست‌داشتن»، «سنگ اول» و «شیرتوشیر» حاصل فعالیت‌های دیگر اوست. با ابراهیم فروزش درباره این تفکیک و همچنین وضعیت کنونی سینمای کودک و نوجوان به گفت‌وگو نشستیم:
جدایی جشنواره کودک از نوجوان را در قیاس با آنچه در دیگر جشنواره‌های دنیا دیده‌اید، چطور ارزیابی می‌کنید؟
تا آنجا که من دیده‌ام، در دیگر نقاط جهان، سینمای کودک از سینمای نوجوان تفکیک شده است. به‌لحاظ گروه سنی و تقسیم‌بندی حوزه مخاطب، فیلم‌هایی که برای سنین مختلف تهیه می‌شوند، به‌طورکلی متفاوت هستند. فیلم‌هایی که برای گروه سنی زیر ١٠ سال ساخته می‌شوند، یک‌سری مسائل را شامل می‌شوند و فیلم‌هایی که برای سنین ١٠ سال به بالا ساخته می‌شوند، مسائلی دیگر را شامل می‌شوند. مسائلی که در فیلم‌های گروه سنی کودکان مطرح می‌شود باید برای آنها قابل هضم باشد، بیشتر جنبه سرگرمی داشته باشد و با چاشنی آموزش همراه شده باشد اما فیلم‌هایی که برای سنین ١٠ سال به بالا ساخته می‌شوند مسائلی را مطرح می‌کنند که به‌هیچ‌وجه ربطی به مسائلی که در سینمای کودک دستمایه قرار می‌گیرد، ندارد. افراد در سنینی که دوران بلوغ را طی کرده‌اند و وارد عرصه اجتماع شده‌اند، دغدغه‌های دیگری دارند. مسائل آموزشی‌شان متفاوت است و حال‌وهوایشان فرق می‌کند و حالا وقتی می‌شنویم این موضوع از سوی متولیان جشنواره مورد توجه قرار گرفته و این دو بخش جدا شده‌اند، باید از آن استقبال کنیم. در اغلب فستیوال‌های معتبر می‌بینیم که این دو بخش جدا شده‌اند.
چالش‌های این جداسازی را چه می‌دانید؟
به‌هرحال این جداسازی مسئله تازه‌ای است و تا جا بیفتد، زمان می‌برد. به حدنصاب‌رسیدن فیلم‌هایی که در داخل در هر دو بخش ساخته می‌شوند، برای گنجاندن در برنامه چهارروزه جشنواره یکی از این چالش‌هاست. برای بالارفتن میزان تولیدات، باید سینمای کودک و نوجوان، هر دو از حمایت‌های داخلی برخوردار باشند به خصوص از طرف دولت. نباید فراموش کنیم که این جشنواره بین‌المللی است. در هر دو بخش کودک و نوجوان، آثار خارجی نیز نمایش داده خواهد شد. همه کشورهایی که در این زمینه فعالند برای جشنواره فیلم می‌فرستند. بنابراین در بخش بین الملل که فیلم‌ها از خارج می‌آیند تعداد آثار کم نخواهد بود. اما در بخش تولیدات داخلی کودک و نوجوان، در شرایطی که هر دو در سال‌های اخیر رکود داشته‌اند و تعداد تولیدات بسیار کم بوده و بخش دولتی هم حمایتی نکرده و  بخش خصوصی هم راکد بوده، ممکن است حتی با وجود دوسالانه‌بودن رقابت، تولیدات به حدنصاب نرسند.
این چالش چطور حل می‌شود؟
در درجه اول باید بازگشت سرمایه سرمایه‌گذاران و تهیه‌کننده‌ها تضمین شده باشد. این البته در کل به کلیت فروش فیلم‌های ایرانی مربوط می‌شود و فیلم‌های کودک و نوجوان را نیز دربر می‌گیرد.
وقتی دولت از سینمای کودک و نوجوان حمایت کرد و چرخ‌های زنگ‌زده این سینما، دوباره به راه افتاد و فیلم‌ها طوری ساخته شدند که با ذائقه کودکان و نوجوانان جور باشند و درواقع کمکی همه‌جانبه به سینما شود، این چالش نیز برطرف می‌شود. وگرنه این سینما روزبه‌روز در رکود بیشتری فرو خواهد رفت.
آنچه در سینمای کودک و نوجوان ما اتفاق می‌افتد، در قیاس با آنچه در جهان تولید می‌شود، چه وضعیتی دارد؟
سینمای کودک و نوجوان امروز در دنیا بسیار فعال است. نمونه‌اش همین که از شرق و غرب دنیا مرتبا به این جشنواره، فیلم می‌رسد و تعداد فیلم‌هایی که می‌رسد هم خیلی زیاد است، به همین دلیل در داوری همین بخش، انتخاب بسیار درستی می‌توان کرد. آنچه امروز در این زمینه تولید می‌شود، چه از نظر کمی، چه از نظر کیفی، چه از نظر استفاده از تکنولوژی روز، قابل ملاحظه است. ماهواره‌ها و تکنولوژی اس‌دی امروزه تماما در خدمت تولیدات سینمایی است که بخشی از آن هم متعلق به کودک و نوجوان است. اگر بخواهیم تعارف‌ها را کنار بگذاریم باید بگویم ما خیلی عقب هستیم، هم از نظر تولید و هم از نظر کمیت و کیفیت. به‌خصوص در سینمای کودک، که مسئله سرگرمی مطرح است و انواع و اقسام تکنولوژی‌ها باید به کار گرفته شوند تا این سینما، جذابیت روزافزون پیدا کند.
اخیرا شما طی مصاحبه‌ای به عدم رونق سینمای کودک اشاره کرده و گفته بودید که از این فضا فاصله خواهید گرفت و دیگر فیلم کودک نخواهید ساخت. هنوز هم، این طور فکر می‌کنید؟ آیا دیگر فیلم کودک نمی‌سازید؟
پاسخ این سؤال، واقعا خصوصی است اما سینمای کودک وقتی می‌تواند فعال باشد که کل سینما رونق داشته باشد، اما وقتی سینمای کودک، رو به فراموشی است ما هم باید به سمت و سوی دیگری برویم. تصمیمات آتی من بستگی به این دارد که سینمای کودک چقدر فعال باشد.
پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران تا این لحظه، یک فیلم کودک است. «شهرموشهای ٢» سال گذشته با فروش میلیاردی توانست این جایگاه را از آن خود کند. این اتفاق شما را به آینده سینمای کودک امیدوار نمی‌کند؟
به‌هرحال باید خوشحال باشیم که بعد از مدت‌ها فیلمی در این بخش ساخته شده که در رقابت با سینمای پرمخاطب‌تر بزرگسالان، توانسته جلو بزند. نکته مهم هم اینجاست که این فیلم را بخش خصوصی تهیه کرده. امیدوارم این بابی را باز کند تا بقیه هم روی پای خودشان بایستند و با دوری از کلیشه، به سمت‌وسوی فیلم‌هایی بروند که تازگی دارند و جذب سرمایه می‌کنند تا باز شاهد احیای سینمای ناب کودک و نوجوان باشیم.
در سال‌های دهه ٦٠ و ٧٠ در این بخش فیلم‌های مهمی ساخته شد. چه شد که سینمای کودک و نوجوان از رونق آن سال‌ها فاصله گرفت؟
از آن به بعد، به‌دلیل سیاست‌های نادرست مدیریتی و عدم حمایت از سینمای کودک و نوجوان، این سینما به‌مرور سمت‌وسوی پیشینش را فراموش کرد. رونق این سینما، به مسئله جذب سرمایه مربوط است و در سال‌های اخیر آن‌طور که باید و شاید، این اتفاق نیفتاد و سرانجام این سینما رو به فراموشی رفت و متأسفانه هنوز هم از این خواب بیدار نشده. در کشور جوانی مثل ایران، که زادوولد هم روزافزون است، نباید به این اندیشید که این بچه‌ها به غذای روحی نیاز دارند که یکی از این غذاهای روحی، سینماست. ما در ایران، افزایش روزافزون جمعیت داریم، اما برای نسل‌های جدید خوراک فکری نداریم. پس باید طوری برنامه‌ریزی کنیم تا به مرور سینمای کودک و نوجوان، به سمت‌وسوی کامل‌شدن برود نه اینکه متزلزل باشد.
بازی‌های رایانه‌ای که امروزه فراتر از سال‌های گذشته، کودکان و نوجوانان را سرگرم می‌کنند، تهدیدی برای سینمای کودک و نوجوان به حساب نمی‌آیند؟
در گذشته بچه‌ها مشغول بازی‌ها و سرگرمی‌های جمعی بودند و چنین تهدیدی وجود نداشت. از زمانی که تلویزیون آمد، این رقابت آغاز شد و جعبه جادو، بچه‌ها را پای خود نشاند. با توسعه و پیشرفت قابلیت‌های تصویری، رقیب‌های بسیاری برای این سینما پیدا شد که برای مغلوب‌نشدن در این رقابت، سینما باید به استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته رو بیاورد. همان‌طور که شاهدیم در دیگر نقاط جهان هم رایانه‌ها، درحال پیشرفت هستند، اما سینمای کودک و نوجوان هم مخاطبش را حفظ کرده. بنابراین در این وضعیت، هم سینما می‌تواند به حیات خودش ادامه دهد و هم بازی‌های رایانه‌ای. فقط رقابت تنگاتنگی پیش خواهد آمد، که با بالارفتن کیفیت سینما در این رقابت بازنده نخواهد بود.
روزنامه شرق: 14/05/1394

کد خبر: 35    |    تاریخ و زمان انتشار: پنجشنبه 15 مرداد 1394 ساعت 14:16
International Children Film Festival
www.icff.ir







HTML hit counter